แม้ว่าสื่อบันเทิงที่เล่าเรื่องราวเกี่ยวกับความรักและความเจ็บปวดจะมีให้เราเห็นกันอยู่เรื่อย ๆ แต่ก็น่าอัศจรรย์ที่สิ่งเหล่านี้ไม่เคยเก่า และยังมีแนวโน้มที่จะมีแง่มุมอันหลากหลายในการถ่ายทอดอย่างไม่จบสิ้น ราวกับจะสะท้อนว่าเรื่องเหล่านี้ไม่เคยจะพ้นสมัยไปเลยแม้แต่นิดเดียว ซึ่ง and Roger ผลงานเกมจาก Teary Hand Studio ผู้พัฒนาสัญชาติญี่ปุ่นที่คว้ารางวัล Emotional Impact จากเวทีรางวัล Indie Game Awards ปีล่าสุดก็เช่นกัน
มันถ่ายทอดเรื่องราวความรักและความทุกข์ทนจากโรคภัยที่ดูเหมือนจะไกลตัว แต่กลับใกล้ชิดเกินคาดสำหรับใครหลายคน เมื่อสถิติของสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุขได้พิสูจน์แล้วว่า ผู้สูงอายุจำนวนมากในไทยกำลังเผชิญหน้ากับสิ่งที่เรียกว่า “ภาวะสมองเสื่อม” ราว 770,000 คน หรือร้อยละ 6 ของประชากรสูงอายุทั้งหมดในประเทศจากการสำรวจในปี 2022 และมีแนวโน้มจะเพิ่มสูงขึ้นเรื่อย ๆ อย่างมีนัยสำคัญ
ใช่แล้ว นี่คือเกมที่พูดถึงโรคที่ทำให้ผู้คนหลงลืม โรคที่ทำให้ใครคนหนึ่งสูญเสียชีวิตลงไปทั้งที่ยังมีลมหายใจ “โรคอัลไซเมอร์”
Story – ทุกเช้าคุณตื่นมาพบคนแปลกหน้า
เรื่องราวของ and Roger เริ่มต้นขึ้นในเช้าวันธรรมดาวันหนึ่ง คุณตื่นขึ้นมาและพบว่ากำลังจะไปโรงเรียนสาย ปัญหาแรกที่คุณพบในเช้านี้คือนาฬิกาแขวนเจ้ากรรมดันไม่สามารถบอกเวลาได้เพราะมันมีเข็มยาวเท่ากันถึง 3 เข็ม แต่นั่นคงยังไม่หนักหนาเท่าเรื่องที่ว่าคุณพบชายแปลกหน้าคนหนึ่งนอนหลับอยู่บนโซฟาแทนที่จะเป็นพ่อของคุณ เขาพยายามเกลี้ยกล่อมอยู่นานให้คุณกินยาเม็ดที่เขาเสนอให้ แน่นอนว่าคุณไม่มีทางยอมรับได้ง่าย ๆ เมื่อเขายืนกรานหนักแน่นจนดูเหมือนบังคับ คุณจึงวิ่งหนีออกมาจากบ้านที่ดูยังไงก็ไม่คุ้นตาสักนิดเดียว
จากนั้นคุณก็ปรากฏตัวในร้านขนมปังที่คุ้นเคย แล้วก็พิธีวิวาห์กับโรเจอร์ แล้วก็ห้องครัวในวันที่พ่อมาช่วยทำอาหาร ก่อนที่จะกลับมายังบ้านหลังเดิมในที่สุด คุณในฐานะผู้เล่นเกมจะได้ติดตามตัวเอกไร้ชื่อท่องไปในฉากความทรงจำทั้งสุขเศร้าที่วนเวียนมาปรากฏต่อหน้าอย่างไร้ลำดับ สัมผัสความหวาดหวั่นของทั้งผู้ป่วยที่กลายเป็นคนแปลกหน้าในร่างตัวเองและคนดูแลที่ต้องคอยรับมือกับความไม่แน่นอน ผ่านตัวเกมที่เล่าอย่างเรียบง่ายด้วยภาพลายเส้นสะอาด ๆ กับเกมเพลย์ที่มีเพียงลากและคลิกเมาส์เท่านั้น
Gameplay – คนแปลกหน้าในร่างกายของเรา
เมื่อเทียบกับเกมในขนาดและรูปแบบใกล้เคียงกัน and Roger เกม point and click ที่มีความยาวราว 1 ชั่วโมงเศษนี้ ถือเป็นอีกหนึ่งผลงานที่ตีโจทย์ความเป็น interactive media ได้น่าสนใจยิ่ง ตั้งแต่ตอนต้นที่เกมหลอกให้เรายืนยันตัวตนก่อนเข้าเล่นด้วยแบบทดสอบรูปภาพ กับข้อตกลงเงื่อนไขการใช้งาน ก่อนนำไปสู่ช่องกรอกอีเมลและรหัสปลอมที่ผู้เล่นไม่สามารถผ่านได้เพราะ “ลืม” ข้อมูลชุดดังกล่าวไปหมดสิ้น หรืออันที่จริงแล้วเราไม่มีโอกาสได้จำข้อมูลที่ว่าเลยด้วยซ้ำไป
จากนั้นเกมก็จะค่อย ๆ ยกระดับการดิ้นรนให้มากขึ้นด้วยพัซเซิลลำดับการกระทำที่ไม่มีคำอธิบายบอกไว้ชัดเจน นี่ก็เป็นอีกจุดที่ผู้สร้างออกแบบเกมด้วยช่องโหว่ของความทรงจำระยะสั้นได้อย่างเข้าอกเข้าใจ ทำให้ปัญหาการลืมหรือไม่ทันจำ (ภาวะสมองไม่จดจำการกระทำในระบบความจำระยะสั้นเพราะความเคยชิน เช่น คนเราไม่จำเป็นต้องจำลำดับขั้นตอนการแปรงฟัน บิดกุญแจรถ ปิดประตูบ้าน หรือปิดเตาแก๊สก่อนออกจากบ้าน จนบางครั้งก็ไม่แน่ใจว่าทำสิ่งนั้นไปแล้วหรือยัง) ที่เรามักพบในชีวิตประจำวันกลายเป็นเรื่องน่ากลัวขึ้นมาทันทีเมื่อพบว่าผู้ป่วยต้องประสบกับสิ่งเหล่านี้ตลอดเวลา
นอกจากปุ่มแอ็กชันไร้คำอธิบายกำกับข้างต้นแล้ว เกมยังมีลูกเล่นจำนวนหนึ่งที่ทำให้เราได้สัมผัสถึงแรงเสียดทานระดับเกินปกติในชีวิตประจำวันของผู้ประสบภาวะสมองเสื่อม เช่น การเพิ่มจำนวนปุ่มแอ็กชันจนท่วมจอ แต่แทบไม่มีอันไหนใช้งานได้จริงสักอัน การลากเส้นตามรางล่องหนเพื่อต่อบทสนทนาที่ไม่รู้จุดหมาย หรือแถบเลื่อนง่าย ๆ ที่เลื่อนยังไงก็ไม่ได้ดั่งใจสักที อุปสรรคเหล่านี้ค่อย ๆ ไต่ระดับจากแก้ได้ง่ายไปสู่ความหงุดหงิดรำคาญ จนถึงกระตุ้นความตื่นตระหนก ทั้งหมดนี้เป็นการออกแบบประสบการณ์ที่น่าสนใจเพราะมันคอยย้ำทำให้รู้สึกอยู่ตลอดว่าผู้เล่นกำลังติดอยู่ในร่างกายที่ตัวเองไม่ได้เป็นเจ้าของอย่างสมบูรณ์
Presentation – ในวันที่ทุกสิ่งไม่ตรงไปตรงมาดังที่ควรเป็น
สิ่งที่ถูกนำเสนอผ่านตัวเกมไม่ได้มีแค่ความทุกข์ของผู้ป่วย แต่มันยังพูดถึงความทรมานของ “โรเจอร์” ในฐานะคนใกล้ชิดเพียงคนเดียวของ “โซเฟีย” เจ้าของเรื่องราวที่เรากำลังติดตามอยู่ การเปิดเผยในภายหลังว่าเขาคือคนที่ถูกเงาของพ่อและคนแปลกหน้าฉาบทับมาตลอดเวลาชวนใจสลายเพราะมันจำลองประสบการณ์อันยากลำบากของผู้ดูแลได้ตรงไปตรงมา ผู้เขียนเองขอยืนยันในฐานะของญาติผู้ป่วยสมองเสื่อมว่ามันไม่ใช่งานที่ง่าย แม้การถูกมองเป็นคนแปลกหน้าจะเป็นเรื่องที่พอทำความเข้าใจได้ แต่ความรู้สึกว่าตัวตนของคนที่เรารักได้จากไปแล้วทั้งที่ยังมีลมหายใจไม่ใช่เรื่องที่ทำใจรับได้ง่ายเลยแม้แต่น้อย
แต่ธีมหลักของ and Roger ไม่ใช่ความทุกข์ทนหมองเศร้า มันคือการเผชิญหน้ากับความจริงว่ารักก็มีแง่มุมแบบนี้อยู่ด้วย นี่คือส่วนหนึ่งของคำมั่นสัญญาว่า “จะอยู่กันไปจนแก่เฒ่า” และการที่โรเจอร์ยังอยู่ตรงนี้ก็เพราะสัญญานั้นยังมีความหมาย ความทุกข์ที่เขาประสบอยู่ตอนนี้เป็นของจริงเท่ากับความสุขที่เขามีโซเฟียอยู่ในชีวิตตลอดมา แม้มันอาจะหมายความว่าเขาต้องเฝ้าดูเธอค่อย ๆ เสื่อมสลายไปจนวันสุดท้ายของชีวิตก็ตาม
นอกจากนี้เกมยังชวนให้คิดถึงปัญหาผู้สูงอายุดูแลกันเอง ซึ่งเป็นปัญหาที่เกิดจากการเป็นสังคมผู้สูงอายุขั้นวิกฤตของประเทศญี่ปุ่น (มักพบบ่อยในรูปแบบผู้สูงอายุที่ถูกปล่อยให้ดูแลกันเอง และแบบที่ลูกสูงอายุต้องดูแลพ่อแม่วัยชรา) ซึ่งก่อความเครียดให้ผู้ดูแลในระดับสาหัส ส่งผลกระทบต่อสภาพสังคมและเศรษฐกิจอย่างรุนแรงจนรัฐบาลต้องออกมาตรการรับมืออย่างจริงจัง ส่วนสื่อบันเทิงในญี่ปุ่นเองก็มีหลายเรื่องที่สื่อสารประเด็นนี้เพื่อกระตุ้นเตือนสังคมให้ตระหนักถึงปัญหานี้ แน่นอนว่ารวมถึง and Roger ที่จัดจำหน่ายโดย Kodansha
Visual and Audio – จะยังมีความรักอยู่เสมอ
แม้ว่าเกมเพลย์และการนำเสนอจะเน้นไปที่การดิ้นรนอันหนักหนาสาหัสของตัวละครทั้งสอง แต่งานภาพและเพลงกลับแสดงด้านที่ต่างออกไป yona สมาชิกเพียงคนเดียวของ Teary Hand Studio ทำหน้าที่วาดภาพประกอบทั้งหมด การเลือกใช้ภาพลายเส้นสะอาดตากับสีโทนพาสเทลไม่กี่สีถือเป็นหนึ่งในด้านสว่างของเกม ในช่วงที่เกมเล่าเรื่องสดใสงานภาพก็ทำงานได้ไม่มีที่ติ แต่น่าสนใจที่ในช่วงมืดหม่น งานลายเส้นนี้ช่วยลดภาระทางสายตาให้ผู้เล่นได้โดยไม่เสียความสามารถในการสื่อสารประเด็นหนัก ๆ แม้แต่นิดเดียว
ส่วนอีกด้านสว่างของเกมคือเพลงประกอบผลงานของ Yasuhiro Nakashima ซึ่งบรรเลงด้วยเปียโนเป็นหลัก ทุกแทรคได้รับการออกแบบมาอย่างดีให้เข้ากับเนื้อหาช่วงที่เกมกำลังเล่า และเป็นส่วนที่ทำให้เรารู้สึกได้ถึงความรักที่แทรกตัวอยู่ในบรรยากาศของเรื่อง ผู้เขียนค่อนข้างประทับใจในช่วงที่บทที่ 2 ซึ่งเล่าถึงความทรงจำแสนสุขของโซเฟียกับโรเจอร์ โน้ตบางตัวที่ดังผิดที่ผิดทางในเพลงชวนให้รู้สึกถึงความผิดปกติบางอย่างที่อาจแปลว่ามันคือการฉายภาพความทรงจำที่บกพร่อง หรือเปรียบเปรยถึงจำโน้ตผิดก็ได้ ถือเป็นการตีโจทย์ที่คมคาย และแทรค Journey ที่ใช้ในช่วงปิดเกมก็งดงามเสียจนชวนให้รู้สึกว่าแค่เพลงประกอบก็คุ้มเกินราคาของเกมไปไกลทีเดียว
แม้ and Roger จะมีความยาวทั้งเกมรวมกันราว 1 ชั่วโมงเศษ แต่ความถึงพร้อมทั้งภาพ เสียง เกมเพลย์ และประเด็นที่ผู้สร้างต้องการสื่อกลับทิ้งผลไว้ในใจได้ยาวนานเกินคาดด้วยการผสมทุกสิ่งเข้าด้วยกันภายใต้การออกแบบที่คิดมาอย่างดี ถือเป็นอีกหนึ่งผลงานที่พิสูจน์ว่าความเรียบง่ายนั้นถ่ายทอดสารที่ทรงพลังและสร้างประสบการณ์เฉพาะตัวได้จริง ทว่าเกมเองก็มีข้อจำกัดจากการนำเสนอประเด็นนี้ นั่นคือความใกล้ชิดระหว่างผู้เล่นกับประสบการณ์สะเทือนอารมณ์ระดับนี้อาจไม่เหมาะกับผู้ที่อ่อนไหวต่อความตึงเครียด ส่วนใครที่ชื่นชอบเกมในฐานะสื่อเล่าเรื่อง นี่คืออีกเกมหนึ่งจากปี 2025 ที่คุณไม่ควรพลาดด้วยประการทั้งปวง
