สารบัญ / Contents
กลไก “กาชา” ในเกมฟุตบอลกำลังถูกตั้งคำถามว่าเป็นการมอมเมาเยาวชนหรือไม่ เมื่อสหภาพยุโรปเริ่มมองว่าระบบสุ่มไอเทมคือความเสี่ยงทางจิตวิทยาที่เทียบเท่ากับการพนัน และนำไปสู่การปรับเรตเกมให้สูงขึ้นเพื่อป้องกันเด็กจากการติดกับดักทางการเงินในเกม
การที่ EA Sports FC 27 ถูกปรับเรตติ้งพุ่งจาก PEGI 3 (เล่นได้ทุกวัย) ไปเป็น PEGI 16 ถือเป็นแรงสั่นสะเทือนครั้งใหญ่ของวงการ นี่ไม่ใช่เพราะเกมเพิ่มฉากความรุนแรงหรือคำด่า แต่เป็นเพราะ “ระบบการเงินและกาชา” ภายในเกมถูกมองว่าเป็นอันตรายต่อเยาวชน
การยกระดับครั้งนี้เกิดจากนโยบาย Interactive Risk Categories ของ PEGI (องค์กรจัดเรตติ้งสื่อเกมอย่างเป็นทางการของยุโรป) ที่เปลี่ยนวิธีคิดจากการดูแค่ภาพ/เสียงบนหน้าจอ มาเป็นการตรวจ “กลไกทางจิตวิทยาและ Monetization”
กฎใหม่ของ PEGI ระบุชัดเจนว่า เกมใดมีระบบ Paid Random Items (ซื้อกล่องสุ่ม/เปิดซองด้วยเงินจริง) จะโดนดันเรตขั้นต่ำเป็น PEGI 16 ทันที เพื่อบีบให้ร้านค้าต้องตรวจบัตรประชาชน และเปิดระบบ Parental Control บนคอนโซล/PC กันเด็กแอบเติมเงิน
Ultimate Team (FUT) = สล็อตแมชชีนในคราบเกมการ์ด
รายได้หลักของ EA มาจาก FC Points ในโหมด FUT ที่ใช้เปิดซองลุ้นการ์ดระดับ S-Tier ด้วยโอกาสดรอปต่ำกว่า 1%
กลไกการสุ่ม เอฟเฟกต์ไฟจัดเต็ม และความหลงใหลในตัวนักเตะ ถูกวิเคราะห์ว่าใช้หลักการจิตวิทยาเดียวกับ สล็อตแมชชีน (Variable Ratio Reinforcement) ที่กระตุ้นโดปามีนทำให้เกิดอาการ “ขออีกซอง”
การนำระบบนี้มาขายเด็กในคราบเกมกีฬา จึงถูกฝั่งยุโรปมองว่าเป็น Gambling-adjacent Mechanics หรือการมอมเมาการพนันในคราบเกมการ์ดนั่นเอง
การเคลื่อนไหวของ PEGI ไม่ได้เกิดขึ้นลอยๆ แต่เป็นการปรับตัวเพื่อรับมือกับร่างกฎหมาย EU Digital Fairness Act ของสหภาพยุโรป ที่จ่อบังคับใช้กฎหมายฉบับนี้เตรียมเอาผิดเทคโนโลยีที่ใช้ Dark Patterns หรือเทคนิคการออกแบบอินเทอร์เฟซเพื่อล่อลวงผู้บริโภค
รวมถึงการเตรียม “สั่งแบนระบบกาชาในเกมเด็กทั่วทั้ง EU” ตามรอยประเทศเบลเยียมและเนเธอร์แลนด์ การจัดเรต PEGI 16 จึงเป็นเหมือน “ใบเหลือง” เพื่อเตือน ก่อนที่ค่ายเกมจะเจอวิกฤตกฎหมายของจริงในฝั่งยุโรป
โลกเริ่มให้ความสำคัญและเคร่งครัดเรื่อง “ระบบสุ่ม” ในเกมมากขึ้นแล้ว
ท้ายที่สุดแล้ว การดันเรตติ้งของ EAFC27 เป็นเรต PEGI 16 ในยุโรปนั้นเป็นเรื่องที่ใกล้ตัวเรากว่าที่คิด เนื่องจากระบบสุ่มการ์ดหรือระบบกาชาคือของที่เกมเมอร์อย่างเราทุกคนสามารถพบเห็นได้ทั่วไปมากในเกมต่าง ๆ ซึ่งพอมันมีเรื่องของ “เงินจริง ๆ” มาเกี่ยวข้องด้วยแล้ว บวกกับการที่ระบบเหล่านี้มีการใช้กลไกจิตวิทยา ที่อาจเข้ามาเปลี่ยนพฤติกรรมผู้เล่นให้กลายเป็นคนติดการพนันโดยไม่รู้ตัว จึงไม่ใช่เรื่องน่าแปลกใจอะไรที่ทางหน่วยงานรัฐของยุโรปจะกังวลและต้องการหาแนวทางควบคุมเรื่องนี้ในหมู่เด็กและเยาวชน
ก็คงต้องจับตาดูกันต่อไปว่าการขยับของฟากยุโรปนี้จะสะเทือนมาถึงไทยหรือไม่
