รู้จัก Gamification เมื่อส่วนประกอบของเกม หลอมรวมเข้ากับโลกแห่งความเป็นจริง


มีคำถามหนึ่งที่เชื่อว่าเหล่าเกมเมอร์มักจะถูกถามมาอยู่เสมอ ๆ ก็คือ “เราเล่นเกมไปทำไม ? ”

สนุก ? ได้ประโยชน์ ? หรือเอาไปต่อยอดเป็นอาชีพได้ ?

แต่เชื่อว่าเหตุผลหนึ่งที่หลายคนยังเล่นกันอยู่ รวมถึงตัวของผู้เขียนเองอย่างหนึ่งก็คือ การที่เราได้รู้สึกบรรลุจุดประสงค์อะไรบางอย่าง ที่เกมตั้งโจทย์เอาไว้ให้เราได้แก้ไข เช่นการอัพเลเวลไปให้ถึงที่เกมกำหนดหรือตั้งใจไว้ การผ่านเนื้อเรื่องของเกมไปถึงจุดหนึ่ง และอื่น ๆ อีกมากมาย ทุกอย่างในเกมถูกออกแบบมาเพื่อให้เราไปถึงเป้าหมายที่เกมกำหนดเอาไว้ โดยมีอุปสรรคขัดขวางเพื่อเป็นการสร้างความสนุกตื่นเต้น

และพอมันมีเป้าหมายให้ไปถึง และเป้าหมายที่ว่านั้นมีรางวัลเป็นสิ่งล่อใจ ก็เป็นการกระตุ้นให้เราอยากจะเล่นมันต่อ แม้อุปสรรคข้างหน้าจะยากลำบาก แต่ถ้าหากมันสนุก ตื่นเต้น และคุ้มค่าพอที่จะฟันฝ่า เราก็ยินดีที่จะเล่นมันต่อไป

ด้วยเหตุนี้โลกของเราจึงมีคำว่า Gamification ปรากฏขึ้นมา เพื่อนิยามถึงความมุ่งมั่นที่ไปถึงเป้าหมายที่กำหนดไว้ เหมือนกับการเล่นเกม

Gamification คืออะไร? คำ ๆ นี้ไม่ได้มีความเกี่ยวข้องกับวงการหรือการพัฒนาเกมแม้แต่น้อย แต่เป็นคำที่เอาไว้นิยามถึงการใช้เทคนิคและรูปแบบในการสร้างแรงจูงใจให้คน ๆ หนึ่ง มีแรงกระตุ้นที่จะกระทำอะไรบางอย่างเพื่อบรรลุเป้าหมายของตนเอง ผ่านวิธีการที่สนุกสนานตื่นเต้น เสมือนกับได้เล่นวิดีโอเกมที่เราเล่นกันจนติดงอมแงม

แม้การปราบมังกรจะเป็นเรื่องยาก แต่ก็เป้าหมายที่หลายคนอยากไปถึง

พูดง่าย ๆ คือเป็นการหยิบยกกลไกของการเล่นเกมที่เข้าใจได้ง่าย และมีความสนุกตื่นเต้นมาช่วยกระตุ้นให้ผู้คนไปถึงเป้าหมายที่วางเอาไว้ โดยที่ไม่ถอดใจหรือเบื่อไปเสียก่อนนั่นเอง ซึ่งประโยชน์ของมันมีมหาศาล และถูกประยุกต์ใช้ในหลายวงการ เพื่อเพิ่มประสิทธิผลของการทำงานในแง่ต่าง ๆ มากขึ้น

สำหรับเกมเมอร์แล้ว กลไกของ Gamification น่าจะเข้าใจได้ง่ายมาก เพราะมันแทบไม่แตกต่างจากเกมที่เรา ๆ ท่าน ๆ เล่นกันอยู่ทุกวัน ซึ่งองค์ประกอบที่หลายคนเห็นแล้วร้องอ๋อเลยนั้นก็มีดังต่อไปนี้

การพัฒนาตัวเอง

เราดีใจทุกครั้งที่เลเวลเพิ่มขึ้นหรือเปล่า ? แน่นอนว่าใช่ เพราะเราจะได้ค่าสกิลหรือของรางวัลไปใช้ในการพัฒนาตัวละครของเรา เปิดโอกาสให้ไปในทางที่ผู้เล่นต้องการ หรือไปลุยในฉากที่ยากขึ้นไปได้อีก การมีเลเวลบ่งบอกเป็นนามธรรมให้ได้ทราบนั้นเหมือนเป็นการพิสูจน์ว่าเราเก่งขึ้นจริง ๆ แบบไม่ได้รู้สึกไปเอง

การแข่งขัน

เรารู้สึกดีใจใช่ไหมที่สู้ชนะเพื่อนในเกมเดียวกัน ? ความรู้สึกที่สัมผัสกับชัยชนะนั้นจัดเป็นสิ่งที่เพิ่มความรู้สึกพอใจในตัวเองได้มากระดับหนึ่ง เพราะมันจะทำให้เรารู้สึกมีคุณค่าในตัวเอง รู้สึกว่าตัวเองเก่งกว่าผู้อื่น กลายเป็นแรงผลักดันให้เราไปสู่เป้าหมายที่ต้องการได้

การบรรลุเป้าหมาย

รู้สึกอย่างไรหลังจากที่พิชิต Achievement ได้ครบทุกตัวในเกมที่เล่น ? การเล่นจบเกมบางครั้งก็ไม่อาจพึงใจเท่ากับการที่ได้เก็บความสำเร็จทุกอย่างที่มีในเสร้นทางที่ตัวเองเลือก หรือบางคนก็อาจจะเก็บเอาความสำเร็จนั้นเป็นเสมือนเหรียญตราที่แสดงความภาคภูมิใจของตนเอง และการที่เราได้เก็บความสำเร็จที่น้อยคนหรือไม่มีใครเคยทำได้มาก่อนนั้นก็เป็นสิ่งน่าภูมิใจอยู่ไม่น้อย

คะแนน

การมีคะแนนเยอะ ๆ ทำให้เราสามารถทำอะไรได้หลายอย่างรึเปล่า ? การเก็บสะสมแต้มหรือคะแนนในเกมบางเกมนอกจากจะสร้างความภาคภูมิใจได้แล้ว บางครั้งยังสามารถเอาไปแลกของรางวัลหรือสิ่งที่ต้องการได้อีกด้วย ซึ่งก็เหมือนกับการได้บรรลุเป้าหมาย การได้แลกของหรือไปถึงอันดับที่คาดหวังเอาไว้ก็เป็นส่วนหนึ่งของความภาคภูมิใจเช่นกัน

ซึ่งที่ว่ามานี้เป็นเพียงแค่องค์ประกอบเพียงส่วนหนึ่ง ยังมีอีกหลายอย่างที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้เป็น Gamification ซึ่งเราไม่จำเป็นต้องมีผู้แพ้หรือชนะในการทำกิจกรรมนั้น ๆ และจะเน้นไปที่การให้ผู้เข้าร่วมกิจกรรมมีส่วนร่วมกับมันมากกว่าการเล่นทั่วไป เพื่อกระตุ้นให้ผู้เข้าร่วมอยากมีส่วนร่วมอย่างต่อเนื่อง

อย่างที่ได้เกริ่นไปว่า Gamification ถูกนำไปประยุกต์ใช้ในหลากหลายวงการ ที่เราเห็นได้ชัดเจนที่สุดก็คือในด้านการตลาดซื้อขายสินค้าและบริการ ช่วยในการกระตุ้นให้ผู้บริโภคอยากมีส่วนร่วมใน Products นั้น ๆ เช่นการสะสมแต้มแลกของรางวัลอย่างเช่น Starbucks หรือการยกระดับจากการใช้บริการเพื่อสิทธิพิเศษที่มากขึ้น ถ้าหากผู้ใช้งานทำเงื่อนไขที่กำหนดเอาไว้ได้

หรือในการทำงานภายในองค์กรก็สามารถใช้ Gamification เสริมเข้ามาในแง่ของการละลายพฤติกรรมและมีส่วนร่วมในการทำกิจกรรม เพื่อเสริมสร้างประสิทธิภาพในการทำงาน และก็ไม่ได้มีแค่การใช้แรงจูงใจจากของรางวัลที่ได้เท่านั้น การคิดกลไกของการทำกิจกรรมร่วมกันก็เป็นสิ่งสำคัญ ถ้าหากมีการคิดมาดีมากพอ ก็สามารถให้เหล่าผู้ร่วมงานสามารถทำกิจกรรมร่วมกันได้อย่างราบรื่นโดยใช้งบประมาณที่น้อยลง เหมือนกับเกมสนุกที่ไม่ต้องลงทุนมากเพราะมาจากความคิดอันสร้างสรรค์นั่นเอง

สรุปแล้ว Gamification คือสิ่งที่จะมาช่วยให้การใช้ชีวิตและทำกิจกรรมต่าง ๆ มีสีสันมากขึ้น จากกระบวนการที่ถูกคิดมาในรูปแบบของการเล่นเกม ซึ่งสิ่งสำคัญไม่ได้อยู่ที่ผลลัพธ์หรือรางวัลที่ผู้ร่วมกิจกรรมจะได้ แต่มาจากความสนุกติดพันที่ก่อเกิดจากการทำกิจกรรม เหมือนที่เราเพลิดเพลินกับการเล่นเกมจนลืมเวลา

สำหรับผู้เขียนแล้ว การใช้ Gamification เข้ามาร่วมกับกิจกรรมหรือการใช้ชีวิตจะทำให้สิ่งต่าง ๆ น่าสนใจและสนุกสนานมากขึ้น เช่นการเรียน การทำงาน ถ้าหากมีการปรับเปลี่ยนขั้นตอนให้เรารู้สึกว่ามันไม่น่าเบื่อจนเกินไป มีการนำเสนอที่ดี และอาจจะรวมไปถึงรางวัลและเป้าหมายที่น่าสนใจมากพอ ก็น่าจะทำให้คุณภาพชีวิตสามารถยกระดับได้มากขึ้นหลายเท่าทีเดียว แถมทำให้เราเข้าใจสิ่งต่าง ๆ รอบตัวได้ดีขึ้นกว่าเดิมอีกด้วย

สุดท้ายนี้ ถ้าหากเราคิดว่าการใช้ชีวิตที่เป็นอยู่ตอนนี้ไร้สีสันและน่าเบื่อ ก็ลองเปลี่ยนแปลงตัวเองในการทำสิ่งนั้นดู ด้วยการคิดและหาวิธีกระตุ้นตัวเอง สร้างเป้าหมายและวิธีการให้เหมือนกับเกมที่ตัวเองเล่นอยู่ และพอเกิดผลสำเร็จขึ้น ก็น่าจะช่วยสร้างความภาคภูมิใจให้กับตนเองเพื่อสร้างคุณค่าในการใช้ชีวิตของตัวเองต่อไปครับ

แหล่งอ้างอิงWhat is GamificationBunchBall.com, What is definition of Gamificaion?GrowthEngineering.co.uk