รู้จัก Article11 และ 13 คำสั่งลิขสิทธิ์ของ EU ที่จะสั่นสะเทือนโลกอินเทอร์เน็ตและวงการเกม


สภาของสหภาพยุโรปได้ทำการโหวตผ่านร่างคำสั่งเกี่ยวกับลิขสิทธิ์ฉบับใหม่ ที่จะทำให้อินเตอร์เน็ตยุคโซเชี่ยลมีเดียเปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง ร่างคำสั่งฉบับนี้ชื่อว่า Directive on Copyright ซึ่งจะทำให้กฎหมายลิขสิทธิ์ถูกนำมาใช้อย่างเข้มงวดมากขึ้น โดยเฉพาะมันจะทำให้ภาระด้านลิขสิทธิ์ตกไปอยู่ที่เว็ปไซต์ผู้ให้บริการเป็นตัวกลางของข้อมูลเช่นพวก Facebook, Youtube, Twitter โดยเฉพาะในบทบัญญัติมาตรา 11 (Article 11) ที่คนทั่วไปเรียกว่า ‘Link Tax’ และ Article 13 ที่ถูกเรียกว่า ‘Meme ban’ ซึ่งจะทำให้การนำภาพ วิดิโอ เพลง หรือสื่ออื่นใดที่มีลิขสิทธิ์มาแชร์​หรือดัดแปลง ลงบนช่องทางตัวเอง ไม่สามารถทำได้ หรือแม้กระทั่งการแชร์บทความข่าวก็จะต้องจ่ายเงินให้กับเจ้าของข่าวนั้น ๆ ด้วย

คำสั่งเรื่องลิขสิทธิ์นี้จะเปลี่ยนโฉมหน้าโลกอินเตอร์เน็ตแน่ ๆ ถ้าหากว่ามันถูกบังคับใช้จริง แต่ตอนนี้มันยังไม่เป็นกฎหมายเต็มตัว เพราะต้องผ่านอีกหลายขั้นตอนถึงจะบังคับใช้ได้ วันนี้เราจะสรุปให้ฟังว่า คำสั่งฉบับนี้จริง ๆ แล้วมีรายละเอียดอย่างไร มีข้อสนับสนุนและข้อถกเถียงอย่างไร และจะกระทบกับวงการเกมอย่างไรบ้าง

Directive on Copyright คืออะไร ?

มันคือร่างคำสั่งที่ออกแบบมาเพื่อจำกัดการแชร์ของคอนเทนต์ที่มีลิขสิทธิ์ในเครือข่ายออนไลน์ EU Directive เป็นรูปแบบหนึ่งของคำสั่งที่ตั้งเป้าหมายให้ประเทศสมาชิกของสหภาพยุโรปต้องทำตามเพื่อให้บรรลุเป้าหมาย เพราะฉะนั้นถ้า Directive on Copyright นี้ผ่านล่ะก็ ประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปจะต้องออกกฎหมายของประเทศตัวเองเพื่อให้สอดคล้องกับกฎหมายของ EU นี้ด้วยเช่นกัน

Directive on Copyright จะทำให้เว็ปไซต์ผู้เป็นตัวกลางในการส่งต่อข้อมูลข่าวสาร มีภาระรับผิดชอบในการจำกัดเนื้อหาที่ละเมิดลิขสิทธิ์ และก็จะต้องให้ค่าตอบแทนแก่ศิลปินหรือนักข่าวเจ้าของผลงานด้วย

ยกตัวอย่างให้เห็นภาพง่าย ๆ คือ โดยปกติ Youtube จะลบวิดิโอก็ต่อเมื่อได้รับการแจ้งจากเจ้าของผลงานนั้น ๆ ว่ามีการละเมิดลิขสิทธิ์ Youtube ไม่ได้มีความผิดโดยตรงกับการละเมิดลิขสิทธิ์ แต่ร่างคำสั่งฉบับนี้ มองว่ามันเป็นภาระรับผิดชอบโดยตรงของ Youtube ที่จะต้องจ่ายค่าลิขสิทธิ์ให้กับเจ้าของผลงานทุกคน หรือไม่ก็ต้องมีการจำกัดเนื้อหาไม่ให้มีการละเมิดเลย

Directive on Copyright นั้นประกอบไปด้วยกฎหมายทั้งหมด 17 มาตรา แต่ที่สำคัญและเป็นที่ถกเถียงกันมากที่สุดคือมาตรา 13 และมาตรา 11

มาตรา 13 และมาตรา 11 คืออะไร ?

Article 13 ถูกเรียกว่า ‘Meme ban’ เป็นมาตราที่คนกังวลกันมากที่สุด เพราะมันกำหนดให้เว็ปไซต์ที่ให้บริการคอนเทนต์ออนไลน์จะต้องป้องกันการไม่ให้มีการละเมิดสิทธิ์เกิดขึ้นบนเว็ปไซต์ของตนเอง

นั่นหมายความว่าเว็ปไซต์อย่าง Youtube, Facebook, Twitter หรือเว็ปไซต์ขนาดใหญ่อื่น ๆ จะต้องคอยลบเนื้อหาที่คาดว่าจะละเมิดลิขสิทธิ์ออกทั้งหมด แล้วเว็ปไซต์เหล่านี้จะทำอย่างไร ก็ต้องอาศัยการใช้ระบบตัวกรองอัตโนมัติที่คอยดักเนื้อหาที่คาดว่าจะละเมิดลิขสิทธิ์ออกให้หมดนั่นเอง และนั่นเป็นที่มาที่คนเรียกมันว่า Meme ban เพราะมีม โดยพื้นฐานแล้วเกิดจากการใช้รูปหรือเนื้อหาที่มีลิขสิทธิ์มาดัดแปลงให้เป็นเรื่องตลกขบขันเชิงล้อเลียน ซึ่งนี่ก็จะตกอยู่ภายใต้คำสั่งนี้ด้วย แม้ว่าฝ่ายนิติบัญญัติของสภาฯ จะบอกว่าการล้อเลียนนั้นไม่ถือเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์และสามารถทำได้ แต่ปัญหาคือ ตัวกรองที่เว็ปต่าง ๆ เลือกใช้จะสามารถรู้ได้อย่างไรว่าอย่างไหนเป็นการล้อเลียนล่ะ?

Article 11 หรือมาตรา 11 ก็มีปัญหาเช่นเดียวกัน มันถูกเรียกว่า ‘Link tax’ เพราะมันกำหนดให้เว็ปไซต์ที่ให้บริการหน้าข่าวต่าง ๆ เช่น google news, flip board, ฯลฯ จ่ายเงินให้กับข่าวหรือบทความต้นทางที่เว็ปไซต์ดังกล่าวนำมาแปะไว้ แต่ปัญหาคือความคลุมเครือของคำสั่งนี้ทำให้ไม่มีใครแน่ใจได้ว่า เว็ปไซต์หนึ่งจะต้องแชร์บทความหรือข่าวเป็นจำนวนขนาดไหนถึงจะต้องจ่ายให้กับเจ้าของผลงานต้นทาง ในคำส่งมาตรานี้ยังให้การยกเว้นแก่ปัจเจกบุคคลที่แชร์ลิ้งค์ลงในโซเชี่ยลมีเดียของตัวเองด้วยว่าสามารถทำได้ แต่คำถามคือ ถ้าคน ๆ นั้นเป็นเน็ตไอดอล หรือผู้ที่มีคนติดตามเยอะล่ะ การแชร์ลิ้งค์จะเข้าข่ายด้วยหรือไม่ ?

นอกจากมาตราสองตัวในคำสั่งนี้แล้ว ยังมีมาตรา 12a ที่ห้ามไม่ให้คนที่ไม่ใช่เจ้าหน้าที่ทางการผู้จัดการแข่งขันกีฬาโพสต์รูปหรือวิดิโอของการแข่งขัน นี่ก็จะทำให้การโพสต์ gif รูป หรือวิดิโอของการแข่งขันที่ตัวเองไปดูลงโซเชี่ยลมีเดียได้ด้วย

ทรรศนะบวกและลบ: คำสั่งนี้มีไว้เพื่อใคร แล้วจะส่งผลกระทบอย่างไรต่อวงการเกม ?

ร่างคำสั่งฉบับนี้ได้รับเสียงวิพากษ์วิจารณ์จากทั้งด้านลบและด้านบวก ผู้ที่สนับสนุนร่างคำสั่งฉบับนี้ก็คืออุตสาหกรรมของผู้ผลิตคอนเทนต์ต้นฉบับอย่างพวกสมาคมนักเขียน สมาพันธ์ทรัพย์สินทางปัญญาของอังกฤษ บริษัทสื่อและเพลงอย่าง Universal และ Warner Music Group ก็ร่วมสนับสนุนกฎหมายฉบับนี้ด้วย

ในอีกด้านหนึ่ง ซึ่งต่อต้านร่างคำสั่งนี้ ก็คือลอบบี้ยิสต์ของ Silicon Valley และบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่อย่าง Google, Facebook, eBay, Amazon, Netflix, และหลังจากที่ร่างผ่านไม่นาน เจ้าของวิกิพีเดียก็ได้เขียนจดหมายเปิดผนึกวิจารณ์ร่างดังกล่าวด้วย แม้ว่าในร่างกฎหมายจะให้การยกเว้นต่อ Wikipedia และ GitHub ก็ตาม

เมื่อปลายเดือน ตุลาคมที่ผ่านมา CEO ของ Youtube ก็ได้ออกมาโพสต์ในบล็อกของตัวเองเพื่อวิจารณ์มาตรา 13 นี้ โดยบอกว่า มาตรา 13 จะเป็นการปิดกั้นความสามารถของคนหลายล้านคน ปิดกั้นนักสร้างสรรค์ไปจนถึงผู้ใช้งานทั่วไปในการอัปโหลดคนเทนต์ของตัวเองลงยูทูป รวมทั้งจะทำให้อีกหลายร้อยคนตกงาน เธอยังได้ทิ้งท้ายข้อความเพื่อจุดกระแสการต่อต้านนี้ผ่านแฮชแท็ก #SaveYourInternet

แน่นอนว่าเรื่องนี้เกี่ยวข้องกับวงการเกมโดยตรงอย่างแน่นอน ที่เห็นได้ชัดที่สุดก็คือ การแคสเกม จะไม่สามารถเกิดขึ้นได้อีกต่อไป เพราะการแคสเกมก็คือการอัดคลิปเล่นเกมอีกทีนึงนั่นเอง ซึ่งขัดต่อคำสั่งตัวใหม่นี้แน่ ๆ รวมไปถึงการนำภาพในตัวเกมออกมาทำเป็น meme หรือกระทั่งอวดทั่ว ๆ ไป ก็อาจจะทำไม่ได้อีกต่อไปแล้ว ซึ่งสิ่งเหล่านี้จะสั่นสะเทือนวงการเกมอย่างมาก เพราะการแคสเกมผ่าน Youtube หรือ Twitch เรียกได้ว่าเป็นส่วนหนึ่งของวงการเกมไปแล้ว

อนาคตของคำสั่งฉบับนี้จะเป็นอย่างไรต่อไป ?

หลังจากที่ร่างคำสั่งฉบับนี้ผ่านเข้ามาสู่การพิจารณาในสภายุโรปแล้วนั้น มันก็จะต้องผ่านการเจรจาอย่างไม่เป็นทางการระหว่างคณะกรรมการยุโรป สภา และรัฐสภา ซึ่งสามองค์กรนี้จะทำหน้าที่ตัดสินใจในขั้นตอนสุดท้ายก่อนนำเสนอไปยังคณะกรรมการด้านกฎหมายของสหภาพยุโรป ซึ่งก็น่าจะเป็นช่วงเดือนนี้ (ธันวาคม) และในเดือนมกราคม ร่างคำสั่งฯ ก็จะถูกส่งกลับมายังรัฐสภายุโรปเพื่อให้ทำการโหวต ซึ่งมันจะเกิดขึ้นก่อนการเลือกตั้งรัฐสภายุโรปเพียงไม่นาน และผู้แทนฯ ต่าง ๆ ก็จะให้ความสนใจกับร่างกฎหมายฉบับนี้เพราะมันจะส่งผลต่อคะแนนเสียงของพวกเขาด้วย

และถ้าหากว่าร่างฯ นี้ผ่าน ประเทศสมาชิกของสหภาพยุโรปก็จะมีเวลา 2 ปี ในการผ่านกฎหมายที่สอดคล้องกับคำสั่งฉบับนี้ ซึ่งคงอีกยาวนานพอสมควรทีเดียวก่อนที่ร่างคำสั่งจะสามารถออกมา และต้องดูกันอีกยาวนานว่าคำสั่งนี้จะใช้ได้จริงหรือปล่าวด้วย ในขณะที่หลายคนออกมาต่อต้านคำสั่งนี้อย่างแข็งขัน ก็มีโอกาสมากเหมือนกันที่มันจะไม่ผ่านเสียด้วยซ้ำ


Choose A Format
Personality quiz
Series of questions that intends to reveal something about the personality
Trivia quiz
Series of questions with right and wrong answers that intends to check knowledge
Poll
Voting to make decisions or determine opinions
Story
Formatted Text with Embeds and Visuals
List
The Classic Internet Listicles
Countdown
The Classic Internet Countdowns
Open List
Submit your own item and vote up for the best submission
Ranked List
Upvote or downvote to decide the best list item
Meme
Upload your own images to make custom memes
Video
Youtube, Vimeo or Vine Embeds
Audio
Soundcloud or Mixcloud Embeds
Image
Photo or GIF
Gif
GIF format